De meeste mensen linken het woord 'animatie' aan cartoons of tekenfilms. Maar is er een verschil tussen het begrip cartoon of animatie? Ik vind van wel. Laat mij uitgebreid uitleggen wat ik bedoel.

De oertijd.

Om te beginnen gaan we terug naar de steentijd van de animatiefilms.
“Humerous phases of funny faces” door J. Stuard Blackton.

wordt gezien als de eerste animatiefilm ooit. Deze 'film' stamt uit 1906 (!), al is het te bediscussiëren of dit echt een animatiefilm is. Een schoolbord wordt gebruikt om wat activiteit te laten zien. Deze film had eigenlijk absoluut geen doelgroep, behalve misschien degenen die geïnteresseerd waren in een nieuw medium om iets te laten zien.


“Oswald the lucky rabbit” jaren 20/30. Overduidelijk een inspiratie voor Micky Mouse.

Eind jaren '20 kwamen de eerste langer durende animatiefilms uit, deze duurden rond de 60 minuten. Deze films waren voor de rijke man, en werden, aangezien de televisie nog niet uitgevonden was, in bioscopen afgespeeld. De jaren '20 was natuurlijk ook de komst van Walt Disney, de oude cartoons, waar je in zwart/wit een LSD trip beleeft in werelden waar alles ogen heeft en alles als een gek op en neer stuitert.

Waar kon je aan zien dat de doelgroep toentertijd niet bepaald uit kinderen (of jongeren) bestond?
Een voorbeeld

Neem de film 'little hot riding hood' (1943) (als in een 'sexy' roodkapje) In de film staat roodkapje te dansen in een nachtclub en wordt ze meegesleurd door de horny wolf. Verder in de aflevering probeert oma de wolf mee in bed te krijgen en pleegt hij later zelfmoord met niet 1 maar 2 pistolen. What the fuck? En dat is geen uitzondering, zelfmoord, drank en drugs waren terugkomende elementen in de business.

propaganda

En toen kwam een tijd zonder genade, de tweede wereldoorlog.
Veel cartoons uit die tijd zijn nooit op video uitgekomen omdat ze (anti)nazipropaganda bevatten.
In Donald Ducks 'the fuhrers face' zie je Donald kernkoppen in elkaar zetten terwijl hij Hitler moet begroeten als er foto's van hem langskomen. Dit, uiteraard, was maar een vreselijke nachtmerrie (waarna Donald zijn beeldje van het Vrijheidsbeeld knuffelt..). Warner Bros. liet Daffy Duck een paar rake klappen aan Adolf geven en ook Popeye sloeg regelmatig nazi's in elkaar.


Donald Duck in “The Führers Face”

Censuur

Decennia lang zijn deze tekenfilms niet geschikt voor kinderen. Tot de jaren 50 toen de beeldbuis in huis verscheen. Gewelddadig en obscuur als de cartoons uit deze tijd kunnen zijn, was het onontkoombaar dat geschokte huismoeders in de jaren '70 de tv zenders plat belden omdat ze de cartoons te agressief vonden. In de immens populaire serie Transformers zie je ook geen echte kogels maar onschendbare lasers, als er een vliegtuig ontploft zie je de inzittenden
met een parachute ontsnappen.

Toen kwam de terreur van de educatieve cartoons. Langzaam maar zeker werden de zaterdagochtenden gevuld met educatieve en minder educatieve cartoons. Op z’n minst met een moraal. Bijvoorbeeld 'hey Arnold' en andere Nickelodeon producties

Tegen de jaren ’90 waren de meeste cartoons ook echt cartoons, de tekenfilms waren, met uitzondering van series als South Park en dergelijke voor kinderen bedoeld.
In Europa.


Azië

Maar hoe zit het met andere continenten? Aangezien Europa alles van Amerika overneemt gaan we rechtstreeks door naar Azië. Hoe zit het daar met de geschiedenis van de cartoons?

In Japan kijkt men naar Animé.

Animé is een verbastering van het woord animation en betekend eigenlijk niks anders dan geanimeerd in Japan. Let op!: ook calimero en Alfred J. Kwak zijn eigenlijk animé. Toentertijd was het goedkoper om de boel in Japan te laten animeren.


Death Note, een populaire “animé”

In Japan is het omgekeerde wereld. De eerste échte opkomst van de animé dateert uit de jaren ’70 en is nooit enkel voor kinderen bedoeld.
Het grote verschil is dat in Japan tegenwoordig meer animé series zijn dan ‘echte’ series. Populaire series, in elk genre, inclusief porno zijn voor een groot deel geanimeerd.

Conclusie

Ik ben een grote fan van animatiefilms en animé. Animatie is een medium, net als een nieuwsbericht, een hoorspel, de site van UCee station, een horrorfilm, of een musical. Ik ben ook geen fan van het woord 'tekenfilm', dit woord associeer ik, en ongetwijfeld velen met mij met kindercartoons.

Ook is animé in Nederland wat mij betreft een beetje ondergewaardeerd, maar aan de andere kant weer overgewaardeerd. Overgewaardeerd door de vage arthouse manier zoals sommige films, met name 'spirited away' worden aangeprezen. Ondergewaardeerd in de zin dat het al snel als
voor nerds wordt gezien, dat het alleen over gevechtsrobots gaat of dat het enkel hentai (getekende porno) is.

Of inderdaad dat het alleen voor kinderen zou zijn. Als ik in Duitsland ben zie ik in elke boekwinkel manga (japanse strips) liggen, en ook in Spanje, Italie en Amerika is het razend populair.

Mijn conclusie lijkt me duidelijk: Ik vind animatiefilms niet alleen voor kinderen, argumenten zat. Ben je het er niet mee eens of heb je iets aan te merken, of wil/heb je aanraders op het gebied van animé? Reageer, of stuur me gerust een berichtje.

Arnold de Valk